Arâyâ ve ağaçtaki meyvenin satışı

Alışveriş

1. عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ - رضى الله عنه - أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم - رَخَّصَ فِي اَلْعَرَايَا: أَنْ تُبَاعَ بِخَرْصِهَا كَيْلاً مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ .

   وَلِمُسْلِمٍ: رَخَّصَ فِي اَلْعَرِيَّةِ يَأْخُذُهَا أَهْلُ اَلْبَيْتِ بِخَرْصِهَا تَمْرًا، يَأْكُلُونَهَا رُطَبًا .

   «Zeyd b. Sâbit radıyallâhü anh'den rivayet edildiğine göre Resûlüllah sallallahü aleyhi ve sellem hediyye hurmaların meyvesini tahmin sureti ile ölçekle satmak için ruhsat vermiştir.» Müttefekun aleyh'tir. Müslim'in rivayetinde «hediyye hurma hakkında o ailenin hurmayı kuru olarak tahmin ederek almalarına ve yaş iken yemelerine ruhsat verdi» denilmiştir.

2. وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - رضى الله عنه - أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم - رَخَّصَ فِي بَيْعِ اَلْعَرَايَا بِخَرْصِهَا, فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ, أَوْ فِي خَمْسَةِ أَوْسُقٍ مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ .

   «Ebu Hüreyre radıyallâhü anh'den rivayet olunduğuna göre Resûlüllah Sallallahü aleyhi ve sellem : beş vesktan az, yâhûd beş vesk hediyye hurmanın kuru hurma ile tahmin sureti ile satılmasına ruhsat vermiştir.» Hadîs müttefekun aleyh'tir.

3. وَعَنِ اِبْنِ عُمَرَ -رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُمَا- قَالَ: نَهَى رَسُولُ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم - عَنْ بَيْعِ اَلثِّمَارِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلَاحُهَا, نَهَى اَلْبَائِعَ وَالْمُبْتَاعَ مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ .

   وَفِي رِوَايَةٍ: وَكَانَ إِذَا سُئِلَ عَنْ صَلَاحِهَا? قَالَ: " حَتَّى تَذْهَبَ عَاهَتُهُ " .

   «İbni Ömer radıyallâhü anhümâ'dan rivayet edilmiştir. Demiştir ki: Resûlüllah sallallahü aleyhi ve sellem : salâhı göze çarpıncaya kadar meyveleri satmaktan nehyetti. (Bundan) hem satanı hem alanı nehyetti.» Müttefekun aleyh'tir. Bir rivayette : Kendilerine meyvelerin salâhı soruldukta : «Kusuru gidinceye kadar» buyurmuşlardır.

4. وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ - رضى الله عنه - أَنَّ اَلنَّبِيَّ - صلى الله عليه وسلم - نَهَى عَنْ بَيْعِ اَلثِّمَارِ حَتَّى تُزْهَى. قِيلَ: وَمَا زَهْوُهَا? قَالَ: " تَحْمَارُّ وَتَصْفَارُّ مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ , وَاللَّفْظُ لِلْبُخَارِيِّ .

   «Enes b. Mâlik radıyallâhü anh'den rivayet edildiğine göre Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem yemişler renk atmadan onları satmaktan nehyetmiş; onların renk atması nedir? denilince: «— Kızarır ve sararırlar. Hadîs müttefekun aleyh'tir. Lâfız Buharî'nindir.

5. وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ - رضى الله عنه - أَنَّ اَلنَّبِيَّ - صلى الله عليه وسلم - نَهَى عَنْ بَيْعِ اَلْعِنَبِ حَتَّى يَسْوَدَّ, وَعَنْ بَيْعِ اَلْحَبِّ حَتَّى يَشْتَدَّ رَوَاهُ اَلْخَمْسَةُ, إِلَّا النَّسَائِيَّ, وَصَحَّحَهُ اِبْنُ حِبَّانَ, وَالْحَاكِمُ .

   «(Yine) Enes radıyallahü anh'ten rivayet edildiğine göre Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem kararmadıkça üzümü satmaktan ve katılaşmadıkça dâneyi satmaktan nehî buyurmuştur». Bu hadîsi Nesâî müstesna Beşler rivayet etmişler; İbni Hibban ile Hâkim onu sahîhlemişlerdir.

6. وَعَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ -رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُمَا- قَالَ: قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم - لَوْ بِعْتَ مِنْ أَخِيكَ ثَمَراً فَأَصَابَتْهُ جَائِحَةٌ, فَلَا يَحِلُّ لَكَ أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُ شَيْئًا. بِمَ تَأْخُذُ مَالَ أَخِيكَ بِغَيْرِ حَقٍّ? رَوَاهُ مُسْلِمٌ .

   وَفِي رِوَايَةٍ لَهُ: أَنَّ اَلنَّبِيَّ - صلى الله عليه وسلم - أَمَرَ بِوَضْعِ اَلْجَوَائِحِ .

   «Câbir b. Abdillâh radıyallâhü anh'ten rivayet edilmiştir. Demiştir ki: Resûlüllah sallallahü aleyhi ve sellem; — Eğer din kardeşine meyve satar da sonra o mala bir âfet gelirse artık ondan bir şey alman sana helâl olmaz. Din kardeşinin malını haksız yere ne sebeble alacaksın? buyurdular. Bu hadîsi Müslim rivayet etmiştir. Müslim'in bir rivayetinde: Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem âfet isabet eden meyvelerin (fiattan) düşülmesini emretmiştir.

7. وَعَنِ اِبْنِ عُمَرَ -رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُمَا-, عَنِ النَّبِيِّ - صلى الله عليه وسلم - قَالَ: مَنِ اِبْتَاعَ نَخْلًا بَعْدَ أَنْ تُؤَبَّرَ, فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ اَلَّذِي بَاعَهَا, إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ اَلْمُبْتَاعُ مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ .

   «İbni Ömer radıyallâhü anhümâ'dan Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem'den işitmiş olarak rivayet edildiğine göre Peygamber (S.A.V.): «Eğer bir kimse aşılandıktan sonra bir hurmalık satın alırsa o hurmalığın meyvesi onu satan bayia aittir; ancak müşteri şart koşarsa o başka; buyurmuşlardır.» Hadîs müttefekun aleyh'tir.