Secde-i sehiv, tilâvet ve şükür secdeleri
Namaz
عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ بُحَيْنَةَ -رَضِيَ اَللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ- أَنَّ اَلنَّبِيَّ - صلى الله عليه وسلم - صَلَّى بِهِمُ الظُّهْرَ , فَقَامَ فِي اَلرَّكْعَتَيْنِ اَلْأُولَيَيْنِ , وَلَمْ يَجْلِسْ , فَقَامَ اَلنَّاسُ مَعَهُ , حَتَّى إِذَا قَضَى اَلصَّلَاةَ , وَانْتَظَرَ اَلنَّاسُ تَسْلِيمَهُ , كَبَّرَ وَهُوَ جَالِسٌ . وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ , قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ , ثُمَّ سَلَّمَ أَخْرَجَهُ اَلسَّبْعَةُ , وَهَذَا لَفْظُ اَلْبُخَارِيِّ . 11 -
وَفِي رِوَايَةٍ لمُسْلِمٍ : يُكَبِّرُ فِي كُلِّ سَجْدَةٍ وَهُوَ جَالِسٌ وَسَجَدَ اَلنَّاسُ مَعَهُ , مَكَانَ مَا نَسِىَ مِنَ الْجُلُوسِ 11 - هذه الرواية عند مسلم (570) ( ) ، كما أنها أيضا رواية البخاري ( ) .
«Abdullah b. Bühayne radiyallahü anh'den rivayet edilmiştir ki; Peygamber (S.A.V.) onlara öğleyi kıldırmış ve ilk iki rek'atde oturmayarak kalkmış onunla beraber cemaat da kalkmış. Namazı bitirip cemaat selâm vermesini beklemeye başlayınca oturduğu yerden tekbir almış ve selâm vermezden evvel iki secde yapmış; sonra selâm vermişdir.» Bu hadîsi, Yediler tahrîc etmişdir; lâfız Buharî'nindir. Müslim'in bir rivayetinde : «Her secde için oturduğu yerden tekbir alır ve unuttuğu oturuşun yerine secde eder; cemaat da onunla beraber secde eder» buyurulmuşdur.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ -رَضِيَ اَللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ- قَالَ : صَلَّى اَلنَّبِيُّ - صلى الله عليه وسلم - إِحْدَى صَلَاتِي اَلْعَشِيّ ِ رَكْعَتَيْنِ , ثُمَّ سَلَّمَ , ثُمَّ قَامَ إِلَى خَشَبَةٍ فِي مُقَدَّمِ اَلْمَسْجِدِ , فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهَا , وَفِي اَلْقَوْمِ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ , فَهَابَا أَنْ يُكَلِّمَاهُ , وَخَرَجَ سَرَعَانُ اَلنَّاسِ , فَقَالُوا : أَقُصِرَتْ . الصَّلَاةُ , وَرَجُلٌ يَدْعُوهُ اَلنَّبِيُّ - صلى الله عليه وسلم - ذَا اَلْيَدَيْنِ , فَقَالَ : يَا رَسُولَ اَللَّهِ , أَنَسِيتَ أَمْ قُصِرَتْ ? فَقَالَ : " لَمْ أَنْسَ وَلَمْ تُقْصَرْ " فَقَالَ : بَلَى , قَدْ نَسِيتُ , فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ , ثُمَّ كَبَّرَ , فَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ , أَوْ أَطْوَلَ] ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَكَبَّرَ , ثُمَّ وَضَعَ رَأْسَهُ , فَكَبَّرَ , فَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ , أَوْ أَطْوَلَ [ . ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَكَبَّرَ مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ , وَاللَّفْظُ لِلْبُخَارِيِّ . 41 - عند البخاري : قال محمد بن سيرين : وأكثر ظني أنها العصر . وفي مسلم : إما الظهر وإما العصر .2 - في البخاري : " أقصرت " .3 - سقطت من الأصلين واستدركتها من البخاري .4 -
وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ : صَلَاةُ اَلْعَصْرِ . 11 - مسلم ( ) ( ) .
وَلِأَبِي دَاوُدَ , فَقَالَ : أَصَدَقَ ذُو اَلْيَدَيْنِ ? " فَأَوْمَئُوا : أَيْ نَعَمْ . 11 -
وَهِيَ فِي " اَلصَّحِيحَيْنِ " لَكِنْ بِلَفْظِ : فَقَالُوا . 11 -
«Ebû Hüreyre radiyallahü anh'den rivayet edilmiştir. Demiştir ki: Peygamber (S.A.V.) zeval sonrasının iki namazından birini iki rek'at kıldı. Sonra selâm verdi. Sonra Mescid'in ilerisindeki bir ağaca gitti ve elini onun üzerine koydu. Cemaatin içerisinde Ebû Bekir ve Ömer'de vardı. Onunla konuşmaktan çekindiler. Cemaatın aceleci takımı (Mescid'den) çıktı ve acaba namaz kısaltıldı mı? dediler. Peygamber (S.A.V.)'in Zülyedeyn diye çağırdığı bir adam da (orada idi). Yâ Resûlüllah, dedi. Unuttun mu yoksa, Namaz mı kısaltıldı? Resûlüllah (S.A.V.) : Unutmadım ve kısaltılmadı; buyurdular. (Zülyedeyn): Hayır muhakkak; unuttun dedi. Bunun üzerine (Resûlüllah iki rekât namaz kıldı. Sonra selâm verdi, sonra tekbir aldı. Sonra evvelki secdesi gibi, yahut daha uzun secde etti. Sonra başını kaldırdı ve tekbir aldı. Sonra başını koydu ve tekbir aldı ve eski secdesi gibi, yahut daha uzun secde etti. Sonra başını kaldırdı ve tekbir aldı. Müttefekun aleyh'dir. Lâfız Buharî'nindir. Müslim'in bir rivayetinde: «İkindi namazını» denilmiştir. Ebû Dâvud'un rivayetinde: Resûlüllah (S.A.V.) Zülyedeyn doğru mu söyledi? dedi. «Cemaat evet diye işaret ettiler» deniliyor. Bu rivayet Sahihayn'da vardır. Fakat «fekâlû» lâfziyledir.
وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ اَلْخُدْرِيِّ - رضى الله عنه - قَالَ : قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم - إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلَاتِهِ , فَلَمْ يَدْرِ كَمْ صَلَّى أَثْلَاثًا أَوْ أَرْبَعًا ? فَلْيَطْرَحِ الشَّكَّ وَلْيَبْنِ عَلَى مَا اسْتَيْقَنَ , ثُمَّ يَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ , فَإِنْ كَانَ صَلَّى خَمْساً شَفَعْنَ] لَهُ [ صَلَاتَهُ , وَإِنْ كَانَ صَلَّى تَمَامً ا كَانَتَا تَرْغِيمًا لِلشَّيْطَانِ" رَوَاهُ مُسْلِمٌ . 31 - سقطت من الأصلين ، واستدركتها من ال
«Ebû Saîd Hudrî radiyallahü anh'den rivayet edilmiştir. Demiştir ki: Resûlüllah sallallahü aleyhi ve sellem : — Biriniz namazında şüphe eder de üçmü, dörtmü, kaç kıldığını bilemezse şüpheyi atsın ve namazını yakînen bildiğinin üzerine bina etsin. Sonra selâm vermezden önce iki secde eder. Beş kılmış ise bu secdeler onun namazını çift yapar. Tamam kılmış ise şeytanı çatlatmak için olurlar; buyurdular.» Bu hadîsi, Müslim rivayet etmiştir.
وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ - رضى الله عنه - قَالَ : صَلَّى رَسُولُ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم - فَلَمَّا سَلَّمَ قِيلَ لَهُ : يَا رَسُولَ اَللَّهِ , أَحَدَثَ فِي اَلصَّلَاةِ شَيْءٌ ? قَالَ : " وَمَا ذَلِكَ ? " . قَالُوا : صَلَّيْتَ كَذَا , قَالَ : فَثَنَى رِجْلَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ اَلْقِبْلَةَ , فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ , ثُمَّ سَلَّمَ , ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ : " إِنَّهُ لَوْ حَدَثَ فِي اَلصَّلَاةِ شَيْءٌ أَنْبَأْتُكُمْ بِهِ , وَلَكِنْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أَنْسَى كَمَا تَنْسَوْنَ , فَإِذَا نَسِيتُ فَذَكِّرُونِي , وَإِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلَاتِهِ فَلْيَتَحَرَّ اَلصَّوَابَ , فلْيُتِمَّ عَلَيْهِ , ثُمَّ لِيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ . 21 - كذا بالأصلين وفي " الصحيحين " : " وما ذاك " .2 -
وَفِي رِوَايَةٍ لِلْبُخَارِيِّ : فَلْيُتِمَّ , ثُمَّ يُسَلِّمْ , ثُمَّ يَسْجُدْ . 11 -
«İbni Mes'ud radiyallahü anh'den rivayet edilmişdir. Demişdir ki: Resûlüllah (S.A.V.) namaz kıldı. Selâm verdiği zaman kendisine: Yâ Resûlallah namazda yeni bir şeymi hadîs oldu? denildi. — Nedir O? Buyurdu. Şöyle, şöyle kıldın, dediler; (İbni Mes'ud) diyor ki : Resûlüllah (S.A.V.) hemen diz çöktü, kıbleye karşı döndü ve iki secde yaptı. Sonra selâm verdi, sonra yüzünü cemaata doğru çevirerek: «Şu muhakkak ki namaz hakkında yeni birşey zuhur ederse ben onu size haber veririm. Ve lâkin ben ancak sizin gibi bir insanım. Sizin unuttuğunuz gibi unutuyorum. Binâenaleyh unuttuğum zaman bana hatırlatın. Biriniz namazında şüphe ederse doğruyu araşdırsın. Ve onun üzerine tamamlasın, sonra iki secde yapsın; buyurdular. Müttefekun aleyh'dir. Buharî'nin bir rivayetinde: «Tamamlasın. Sonra selâm verir, sonra secde eder» denilmekte
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - رضى الله عنه - قَالَ : سَجَدْنَا مَعَ رَسُولِ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم - فِي : ( إِذَا اَلسَّمَاءُ اِنْشَقَّتْ ) , و : ( اِقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ ) رَوَاهُ مُسْلِمٌ . 11 -
«Ebû Hüreyre radıyallahü anh'den rivayet edilmiştir; Demiştir ki: Resûlüllah (S.A.V.) ile birlikte (İze's-semâü'nşakkat) ve (İkra' bismi rabbike) sûrelerinde secde ettik.» Bu hadîsi, Müslim rivayet etmiştir.
وَعَنْ اِبْنِ عَبَّاسٍ -رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُمَا- قَالَ : ( ص ) لَيْسَتْ مِنْ عَزَائِمِ اَلسُّجُودِ , وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم - يَسْجُدُ فِيهَا رَوَاهُ اَلْبُخَارِيُّ . 11 -
«İbni Abbas radıyallahü anh'den rivayet edilmiştir. Demiştir ki: Sâd, secdelerin azimetlerinden değildir. Gerçekden Resûlüllah (S.A.V.)'i o sûrede secde ederken gördüm.» Bu hadîsi, Buharî rivayet etmiştir.
وَعَنْهُ : أَنَّ اَلنَّبِيَّ - صلى الله عليه وسلم - سَجَدَ بِالنَّجْمِ رَوَاهُ اَلْبُخَارِيُّ . 11 -
«İbni Abbas'dan rivayet edilmiştir ki; Peygamber (S.A.V.) Necm sûresinde secde etmiştir.» Bu hadîsi, Buharî rivayet etmişdir.
وَعَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ - رضى الله عنه - قَالَ : قَرَأْتُ عَلَى اَلنَّبِيِّ - صلى الله عليه وسلم - اَلنَّجْمَ , فَلَمْ يَسْجُدْ فِيهَا مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ . 11 -
«Zeyd b. Sâbît radıyallahü anh'den rivayet edilmişdir. Demişdir ki: Resûlüllah (S.A.V.)'e: «Necm sûresini okudum, onda secde etmedi.» Müttefekun aleyh'dir.
وَعَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ - رضى الله عنه - قَالَ : فُضِّلَتْ سُورَةُ اَلْحَجِّ بِسَجْدَتَيْنِ . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ فِي " اَلْمَرَاسِيلِ " . 11 - مرسل
«Hâlid b. Ma'dân radıyallahü anh'den rivayet edilmiştir. Demiştir ki: Hacc sûresi iki secde ile faziletlendirildi.» Bu hadîsi, Ebû Dâvud mürseller arasında rivayet etmişdir.
وَعَنْ عُمَرَ - رضى الله عنه - قَالَ : يَا أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّا نَمُرُّ بِالسُّجُودِ فَمَنْ سَجَدَ فَقَدْ أَصَابَ , وَمَنْ لَمْ يَسْجُدْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ . رَوَاهُ اَلْبُخَارِيُّ . وَفِيهِ : إِنَّ اَللَّهَ] تَعَالَى [ لَمْ يَفْرِضْ اَلسُّجُودَ إِلَّا أَنْ نَشَاءَ . وَهُوَ فِي " اَلْمُوَطَّأِ. 21 - تحرف في " أ " إلى : " يشاء " .2 -
«Ömer radıyallahü anh'den rivayet edilmiştir. Demiştir ki : Ey Nâs! Gerçekten biz secde (âyetine) rastlıyoruz. Kim secde ederse muhakkak (sünnete) isabet etmiştir. Kim secde etmezse ona da bir günah yoktur.» Bu hadîsi, Buharî rivayet etmiştir. Bunda : «Muhakkak ki, Allahü Teâlâ secdeyi farz kılmamıştır, ancak biz dilersek o başka» ziyâdesi de vardır. Bu hadîs, «El-Muvatta» dadır.
وَعَنْ أَبِي بَكْرَةَ - رضى الله عنه - أَنَّ اَلنَّبِيَّ - صلى الله عليه وسلم - كَانَ إِذَا جَاءَهُ أَمْرٌ يَسُرُّهُ خَرَّ سَاجِداً لِلَّهِ رَوَاهُ اَلْخَمْسَةُ إِلَّا النَّسَائِيَّ . 11 -
«Ebû Bekre radıyallahü anh'den rivayet edilmiştir ki : Peygamber (S.A.V.): Kendisini sevindirecek bir şey geldimi Allah için secdeye kapanırdı.» Bu hadîsi, Nesâî müstesna, Beşler rivayet etmişdir.
وَعَنْ عَبْدِ اَلرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ - رضى الله عنه - قَالَ : سَجَدَ اَلنَّبِيُّ - صلى الله عليه وسلم - فَأَطَالَ اَلسُّجُودَ , ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَقَالَ : " إِنَّ جِبْرِيلَ آتَانِي , فَبَشَّرَنِي , فَسَجَدْت لِلَّهِ شُكْرًا" رَوَاهُ أَحْمَدُ , وَصَحَّحَهُ اَلْحَاكِمُ . 11 -
«Abdurrahman b. Avf radıyallahü anh'den rivayet edilmiştir. Demiştir ki : Resûlüllah (S.A.V.) secde etti. Ve secdeyi uzattı. Sonra başını kaldırarak dedi ki: «Gerçekden bana Cibril geldi de beni müjdeledi. Bunun üzerine bende Allaha şükür için secde ettim.» Bu hadîsi, Ahmed rivayet etmiş, Hâkim sahîhlemiştir.
وَعَنْ اَلْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ -رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُمَا- أَنَّ اَلنَّبِيَّ - صلى الله عليه وسلم - بَعَثَ عَلِيًّا إِلَى اَلْيَمَنِ - فَذَكَرَ اَلْحَدِيثَ - قَالَ : فَكَتَبَ عَلِيٌّ - رضى الله عنه - بِإِسْلَامِهِمْ , فَلَمَّا قَرَأَ رَسُولُ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم - اَلْكِتَابَ خَرَّ سَاجِدًا رَوَاهُ اَلْبَيْهَقِيُّ . 11 -
وَأَصْلُهُ فِي اَلْبُخَارِيِّ . 11 - انظر ( / / فتح ) ووقع في رواية الإسماعيلي مثل ما وقع في " سنن البيهقي " كما قال الحافظ في " الفتح " .
«Berâ b. Âzib radıyallahü anh'den rivayet edilmişdir ki; Peygamber (S.A.V.) Ali'yi Yemen'e göndermişdir. Ve hadisi anlatarak; Demişdir ki : Ali onların müslüman olduklarını yazdı. Resûlüllah (S.A.V.) mektubu okuyunca bunun için Allaha şükür olmak üzere secdeye kapandı.» Bu hadîsi, Beyhakî rivayet etmiştir. Aslı Buharî'dedir.